Ontwerpen voor gezondheid
Mentale gezondheid
Op de plek waar je woont, wil je je thuis voelen. De gebouwde omgeving kan bijdragen aan dit thuisgevoel.
Het stimuleren van het thuisgevoel
Overgang van openbare naar privéruimten
Een goede volgorde van ruimten helpt bij een thuisgevoel. Je gaat idealiter van een openbare ruimte naar een semi‑openbare ruimte en daarna naar een privéruimte. In veel verpleeghuizen loopt deze route anders. Je komt vaak eerst langs slaapkamers voordat je in de woonkamer bent. Dit kan het gevoel van privacy en thuis verminderen.
Omarmend bouwvolume
De vorm van het gebouw kan een thuisgevoel versterken. Een omarmend gebouw of hofje geeft een duidelijke overgang van buiten naar een veilig binnengebied. Je loopt van de straat een semipublieke binnenhof in en daarna pas je woning in.
Ruimte om zelf aan te passen
Een woning voelt meer als thuis als bewoners dingen mogen en kunnen aanpassen. Denk aan foto’s, meubels of andere persoonlijke spullen. Dit heet place attachment. Gevoelens, ervaringen en activiteiten zorgen samen voor dit verbondenheidsgevoel. Het helpt als er letterlijk én figuurlijk ruimte is voor creativiteit.
Ruimtes voor verschillende activiteiten
Mensen hebben verschillende plekken nodig.
Een plek om rustig te zitten. En een plek om samen te komen en te praten. Deze variatie helpt bewoners zich prettig en thuis te voelen.
Flexibele woningen
Flexibele woningen maken het makkelijker om een plek eigen te maken. Ze passen mee met de wensen of veranderingen in het leven van bewoners. Dit vergroot het thuisgevoel.
Veilig gevoel
Zicht op het binnenterrein zorgt voor sociale controle. Bewoners zien wie er binnenkomt en wie er rondloopt.
Zoek op de pagina naar: Meer weten?
Het stimuleren van place attachment
Je verbonden voelen met een plek heet ‘place attachment’. Om daar te komen, kun je verschillende ‘placemaking’ strategieën inzetten.
Samen de ruimte vormgeven
Laat bewoners meedenken en meedoen bij het inrichten van de gemeenschappelijke ruimten. Dit vergroot betrokkenheid en zorgt dat mensen zich de plek eigen maken. Houd hiervoor bewust lege of flexibele zones vrij.
Placemaking voor meer verbondenheid
Gebruik placemaking-strategieën om een levendige en betekenisvolle plek te maken. Denk aan tijdelijke installaties, kunstprojecten, activiteiten in de buurt en samenwerking met de gemeenschap. Zo groeit de plek mee met de wensen en ideeën van bewoners.
Ondersteunen van identiteit en creativiteit
Geef ruimte voor persoonlijke ideeën en voor kunst of cultuuruitingen. Dit helpt bewoners om hun identiteit te laten zien en zich verbonden te voelen met de plek.
Korte loopafstanden
Plaats belangrijke voorzieningen op loopafstand. Houd ook de afstand van de woning naar de gezamenlijke ruimte kort. Dit maakt contact makkelijker en stimuleert dagelijks gebruik.
Een eigen plek buiten
Geef bewoners ruimte om een eigen stoel of bankje bij hun voordeur te zetten. Zo ontstaat een herkenbare en persoonlijke plek buiten.
Ruimte voor persoonlijke spullen
Mensen voelen zich meer thuis als zij hun eigen dingen kunnen neerzetten. Zorg daarom voor plek voor foto’s, planten of andere persoonlijke spullen. Dit kan in het gebouw én in de gezamenlijke ruimten.
Een veilige gezamenlijke buitenruimte
Maak een gemeenschappelijke buitenruimte die afgeschermd en overzichtelijk is. Hier kunnen bewoners elkaar ontmoeten en activiteiten delen. Dit versterkt het gevoel van samenhorigheid.
Zoek op de pagina naar: Meer weten?
Het stimuleren van “restorative environments”
Om mentale gezondheid te stimuleren, is het van belang om onder andere stress te verminderen. Rustgevende omgevingen – ‘restorative environments’- bieden plekken in de wijk om mentaal herstel te stimuleren.
Drie voorwaarden voor herstel
Herstel ontstaat wanneer er:
- Geen dreiging is
- Compatibiliteit is met wat iemand wil doen
- Een gevoel van “er even uit zijn” ontstaat
Groen en water helpen bij herstel
Groen werkt rustgevend. Senioren kiezen vaak plekken met bomen, gras en struiken om tot rust te komen. Water, zoals een vijver of rivier, helpt ook bij herstel. Dit werkt voor veel leeftijdsgroepen.
Stadsomgeving met herkenbare gebouwen
Senioren kiezen opvallend vaak voor stedelijke plekken als ‘restorative environments’. Ze vinden Nederlandse architectuur prettig en vertrouwd. Deze herkenning helpt bij ontspanning.
Kenmerken die herstel bevorderen
Belangrijke kenmerken zijn: Grote ruimtelijke structuur, matige complexiteit, water, verrassende uitzichten, uitgestrekte plekken, fascinatie en passend gebruik.
Groen alleen is niet genoeg
Groen is belangrijk, maar de soort beplanting maakt uit. Bomen, bloemen en struiken hebben elk een ander effect. Ook gebouwen spelen een rol: hoogte, vorm en openheid beïnvloeden rust.
Sociale plekken werken ook
Op plekken met zitplaatsen, terrassen en voorzieningen kunnen mensen elkaar ontmoeten. Voor senioren heeft dit juist een positief effect op herstel. Zowel alleen zijn als samen kan ontspannend zijn.
Bekendheid met de plek
Herkenbare plekken, zoals terrassen, campings of winkelstraten, voelen veilig. Ze liggen vaak dicht bij huis. Deze vertrouwdheid helpt bij herstel.
Uitzicht en hoogtes
Senioren waarderen uitzicht vanaf dijken, duinen of uitkijktorens. Ze genieten van overzicht over weilanden of zee. Open zichtlijnen geven rust en ruimte.
Combinatie van elementen
De samenstelling van groen, water, zitplekken en gebouwen bepaalt de kwaliteit van de ruimte. Ontwerpers moeten letten op zichtlijnen, variatie in natuur, en de plaatsing van bankjes en verlichting.
Ruimte met duidelijke grenzen
Hagen, hekken en rijen bomen geven structuur. Ze zorgen voor een veilige, overzichtelijke omgeving. Senioren waarderen dit in herstelplekken.
Paden en zachte ondergronden
Rustige wandelpaden zijn belangrijk. Gras en vlakke paden maken bewegen prettig en veilig.
Extra factoren
Samen met anderen zijn en een gevoel van vertrouwdheid kunnen herstel versterken.